Urografia ? - co to jest ?18-11-2010

Urografia – dla kogo przeznaczona i w jakich jednostkach chorobowych?

Urografia czyli radiologiczne badanie nerek, pozwalające na ocenę całego układu moczowego: miąższu nerek, układu kielichowo-miedniczkowego, moczowodów, pęcherza moczowego. Podczas badania podaje się dożylnie środek kontrastowy (zagęszczany i wydalany przez nerki), zawierający jod, który uwidacznia się na zdjęciach rentgenowskich wykonywanych w określonych odstępach czasu.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA:
• Kamica nerkowa.
• Torbiele i guzy nerek.
• Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek.
• Gruźlica nerek.
• Choroby gruczołu krokowego.
• Choroby pęcherza moczowego.
• Cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek.
• Urazy nerek.
• Nadciśnienie tętnicze.
• Przygotowanie do biopsji nerki.

Nieprawidłowości w morfologii lub badaniu ogólnym moczu sugerujące chorobę nerek mogą być wskazaniem do przeprowadzenia urografii. Urografia nie jest badaniem rutynowym u pacjentów z wysokim ciśnieniem krwi, ale badanie to może okazać się przydatne szczególnie u pacjentów z napadowymi wysokimi wartościami ciśnienia tętniczego i wynikami innych badań sugerującymi choroby nerek. Urografię można także wykonać u pacjentów z wysokimi wartościami ciśnienia, które nie poddają się leczeniu farmakologicznemu. Urografia jest często zlecana w celu diagnostyki krwiomoczu, ale nie powinna być wykonywana u pacjentów, u których krwisty mocz może być spowodowany znaną współistniejącą chorobą albo po długim, forsownym biegu (zjawisko to obserwuje się u długodystansowych biegaczy, u których krwisty mocz ustępuje po kilkudniowej przerwie i zmniejszeniu przebieganego dystansu).

Przygotowanie do badania :
Pacjent powinien poinformować lekarza o:
• możliwości ciąży
• przebytej niedawno operacji
• przebytej reakcji uczuleniowej po badaniu z podaniem kontrastu zawierającego jod lub alergii na jakiekolwiek leki.

Pacjent jest proszony o podpisanie zgody na wykonanie badania, powinien być powiadomiony o ryzyku i powikłaniach, przebiegu samego badania. Pacjent może być poproszony o przyjęcie środka przeczyszczającego poprzedniego dnia w celu usunięcia gazów i kału z jelit , aby nie przesłaniały obrazu na zdjęciach rentgenowskich. O zastosowaniu odpowiedniej diety (nie przyjmowanie posiłków i płynów) w dniu poprzedzającym badaniu pacjenci zostaną poinformowani przez lekarza. Podczas wykonywania zdjęć pacjent nie może się poruszać. Pacjent powinien zdjąć biżuterię, która może zasłaniać obraz rentgenowski.

Opis badania:
Pacjent do badania układa się w pozycji na wznak. Niekiedy w trakcie wykonywania badania wykonujący je lekarz zaleca przyjęcie innej pozycji np. na lewym boku. Lekarz prowadzący podaje dożylnie (najczęściej do żyły w dole łokciowym) substancję cieniującą (kontrast) w ilości będącej wynikiem przeliczenia na jednostkę masy ciała. Najczęściej używanym środkiem cieniującym jest uropolina zawierająca związki jodu. Przed podaniem kontrastu wykonuje się tzw. puste zdjęcie przeglądowe, a po zaaplikowaniu środka kontrastowego wykonuje się kolejne zdjęcia, najczęściej w 5, 10, 25, i 60 minucie badania.
Pierwsze zdjęcia (faza nefrograficzna badania) pokazują nerki: ich liczbę (dwie, tylko jedna lub więcej niż dwie), położenie (prawidłowe lub nieprawidłowe) i kształt. Wykazują również obecność niektórych kamieni, tzw. niecieniujących.
W następnej, wydalniczej fazie badania można również obserwować, czy obie nerki wydalają mocz w tym samym czasie, czy są jakieś przeszkody, które blokują swobodny przepływ moczu do pęcherza. Kontrast, wypełniając układy kielichowo-miedniczkowe w nerkach, dostarcza wiadomości o ich budowie oraz o odpływie moczu przez moczowody do pęcherza. Na tym etapie badanie pokazuje to, czego nie widać na USG - moczowody. Niekiedy są one poszerzone (na skutek utrudnionego odpływu moczu) i układają się łukowo lub są zagięte, co bywa przyczyną gromadzenia się tam moczu i powstawania stanów zapalnych. Czasami w moczowodzie odkrywa się kamień, który blokuje swobodny odpływ moczu do pęcherza.

Gdzie się wykonuje urografię ?
Urografię robi się najczęściej w przychodniach przyszpitalnych, które dysponują aparatem rentgenowskim. Niezbędnym do spełnienia warunkiem jest obecność w czasie badania lekarza anestezjologa, którego można zawsze prosić o pomoc w razie ostrej reakcji pacjenta na podany kontrast. Wynik badania to komplet zdjęć rentgenowskich oraz opis wykonany przez lekarza radiologa.
Jeżeli urografia nie daje konkretnego jednoznacznego wyniku, zazwyczaj lekarz zleca zrobienie scyntygrafii. W takiej sytuacji urografia jest wprawdzie podstawowym, ale tylko jednym z kilku badań, które trzeba przeprowadzić, żeby postawić ostateczną diagnozę .

Wyniki:
Wstępne wyniki można uzyskać po badaniu. Pełen opis wyniku jest gotowy następnego dnia. W opisie urografii, radiolog opisuje przechodzenie kontrastu przez poszczególne części układu moczowego: nerki, układ kielichowo-miedniczkowy, moczowody, pęcherz moczowy i w niektórych przypadkach cewkę moczową. Urografia może uwidocznić kamienie nerkowe, guzy, wady wrodzone układu moczowego i inne choroby nerek.


Opracowanie: OKO