zapamiętaj mnie
Jesteś niezalogowany, załóż konto jeśli go nie posiadasz, lub przypomnij hasło

Informed - Internetowa Informacja Medyczna

Wyszukiwarka artykułów:

Udarowe uderzenia!04-05-2016

Niedokrwienie mózgu.
     Nasz mózg jest bardzo delikatnym organem. Każde zaburzenie w dostawie krwi niemal natychmiast powoduje jego reakcję. Jeśli któreś z naczyń krwionośnych zaopatrujących mózg ulegnie zatkaniu, część komórek nerwowych umiera. Jest to najczęstszy mechanizm, w jakim dochodzi do udaru mózgu.
     Według definicji neurologicznej, udar jest to zespół kliniczny ogniskowych lub globalnych zaburzeń czynności mózgu występujący nagle, utrzymujący się przez okres dłuższy niż 24 godziny i niemający innych przyczyn jak naczyniowe. Obraz udaru jest zależny od tego, który konkretnie i jak duży obszar mózgu ulegnie niedokrwieniu. Mogą wystąpić niedowłady i paraliże kończyn, zaburzenia mowy, widzenia, przytomności. Cała gama objawów neurologicznych. Część z tych objawów może się dość szybko wycofać. Wynika to z faktu, że nie wszystkie niedokrwione komórki nerwowe umierają. Strefę martwicy otacza tak zwana strefa półcienia. Funkcja komórek z tej strefy jest zaburzona, ale dzięki leczeniu może być w znacznej części odzyskana. Samo centrum ogniska udarowego jest bezpowrotnie stracone, lekarze walczą właśnie o te „ranne” komórki.
W niektórych sytuacjach objawy całkowicie wycofują w ciągu pierwszych 24 godzin. Taką sytuacje neurolodzy nazywają zespołem TIA (temporal ischeamick atack), czyli przemijającym atakiem niedokrwienia. Objawy mogą sugerować udar, ale zasadnicza różnica polega na tym, że nie dochodzi do martwicy komórek nerwowych. Uważa się obecnie, że TIA jest swego rodzaju żółtą kartką, sygnałem od organizmu, że mózg jest zagrożony.

Kiedy mózg daje żółtą kartkę?
     Do niedokrwiennego udaru mózgu dochodzi, gdy naczynie zaopatrujące dany obszar mózgu ulegnie całkowitemu zatkaniu. Podobny mechanizm może być jedną z przyczyn TIA. W zaawansowanej miażdżycy i w przypadku różnych zaburzeń krzepnięcia krwi w tętnicach mogą powstawać mikroskrzepliny. Takie „koreczki” wędrują z prądem krwi do mózgu i zatykają malutkie naczynia (mikrozatory tętniczo-tętnicze). Materiał zatorowy może powstawać również w sercu w przebiegu zaburzeń rytmu. Sztandarowym przykładem jest migotanie przedsionków. W przebiegu tej arytmii przedsionki serca nie kurczą się, zaburzony przepływ krwi sprzyja powstawaniu skrzeplin. Taka skrzeplina może „siać”, to znaczy drobne jej fragmenty mogą płynąć z prądem krwi i zatykać naczynka w mózgu.

     W sytuacjach przedstawionych powyżej bezpośrednią przyczyną wystąpienia zespołu TIA jest mikrozator. Bardzo często ma miejsce też inna sytuacja. Naczynia krwionośne w przebiegu miażdżycy stają się węższe. Dotyczy to również tętnic szyjnych, obok tętnic kręgowych głównych pni zaopatrujących mózg w krew. Im węższe są te naczynia, tym trudniej krwi dopłynąć do mózgu. Organizm kompensuje te zaburzenie zwiększając ciśnienie w tętnicach, przyspieszając rytm serca. W takich sytuacjach przy nagłym spadku ciśnienia może dojść do przejściowego niedokrwienia mózgu. Efektem może być tylko omdlenie, ale u starszych osób często dochodzi właśnie do TIA.
     Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku zespół podkradania. Od tętnicy podobojczykowej odchodzi między innymi tętnica kręgowa zaopatrująca mózg w krew. Pracująca kończyna wymaga zwiększenia przepływu krwi. Jeśli tętnica podobojczykowa jest zwężona przed odejściem tętnicy kręgowej, dodatkowe zapotrzebowanie kończyny na krew nie może być zaspokojone przez zwężone naczynie. Zgodnie z prawami hemodynamiki dojdzie więc do chwilowego odwrócenia przepływu w tętnicy kręgowej i krew zamiast do mózgu popłynie do pracującej kończyny. Efektem może być chwilowe niedokrwienie mózgu objawiające się omdleniem lub właśnie zespołem TIA.

Objawy.
     TIA może objawiać się na różne sposoby. Częste są niedowłady kończyn dolnych, chwilowe zaburzenie uwagi i przytomności. Kontakt logiczny z pacjentem może być przez jakiś czas utrudniony. Atak może też ograniczyć się do zaburzeń czucia na przykład mrowienia czy drętwienia połowy twarzy lub kończyn, „kołowacenia” języka.
     Dość częstą postacią przemijającego ataku niedokrwiennego jest afazja. Jest to zaburzenie mowy wynikające z niedokrwienia obszarów kory mózgu odpowiedzialnych za rozumienie słów (afazja czuciowa) i wysławianie się (afazja ruchowa). Chory wie, co chce powiedzieć i rozumie nas a jednocześnie słyszy, że słowa, jakie sam wypowiada, nie mają sensu. Powoduje to frustrację, strach, czasem gniew i agresję chorego. Nierzadko pełne TIA poprzedzają krótkie, kilkuminutowe epizody zaburzeń czucia czy właśnie uczucie „kołowacenia” języka.
     Objawy TIA szybko cofają się bez leczenia. Właśnie wycofanie się objawów przed upływem 24 godzin oraz brak zmian w badaniach obrazowych ośrodkowego układu nerwowego różnicuje TIA z pełnym udarem. Ostatnio podnosi się kwestię postrzegania TIA jako stanu przedudarowego. Można dla uproszczenie posłużyć się analogią do bólów wieńcowych i zawału serca. Pacjent z chorobą niedokrwienną serca w pewnych sytuacjach, jak stres czy wysiłek, będzie odczuwał charakterystyczne dławicowe bóle w klatce piersiowej. Nie każdy taki ból świadczy o zawale mięśnia sercowego, ale na pewno jest sygnałem zagrożenie zawałem serca. Podobnie TIA, choć nie pozostawia trwałych ubytków w układzie nerwowym, ostrzega nas, że u danego pacjenta istnieje duże ryzyko wystąpienia udaru mózgu.

Diagnostyka i leczenie.
     W medycynie niestety często zdarza się, że leczymy pacjenta eliminując objawy choroby, a nie przyczyny. W przypadku przemijających ataków niedokrwienia leczenie objawowe ogranicza się w zasadzie do podawania preparatów piracetamu. Lek ten poprawia metabolizm komórek nerwowych i według niektórych badań jest skuteczny w przypadkach TIA przebiegających z izolowaną afazją. Niegdyś piracetam stosowano w przypadku każdego udaru niedokrwiennego, obecnie neurolodzy skłaniają się raczej do stosowania tego leku w leczeniu zaburzeń pamięci u osób starszych. Jak już jednak wspomniano, objawy TIA wycofują się samoistnie. Neurolog skupia się na zdiagnozowaniu i eliminacji przyczyny ataku niedokrwienia.

     Kluczową kwestią każdej diagnostyki jest wywiad lekarski i badanie pacjenta. Informacje zebrane w ten sposób pozwalają lekarzowi postawić wstępną diagnozę i odpowiednio dobrać badania dodatkowe. W przypadku przemijających napadów niedokrwiennych bardzo istotne są informacje na temat okoliczności wystąpienia napadu, dokładnych objawów, czasu ich ustąpienia (często pacjent dociera do szpitala już bez dolegliwości neurologicznych), chorób przewlekłych, na które cierpi pacjent (szczególnie miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze) i przyjmowanych leków. Ważne jest też, czy epizod TIA był jednorazowy czy też może jest to kolejny taki napad w przeciągu ostatniego czasu. Te wszystkie informacje zestawione z badaniem neurologicznym pozwolą lekarzowi zdecydować, czy pacjent wymaga natychmiastowej hospitalizacji czy też dalszą diagnostykę można przeprowadzić w trybie ambulatoryjnym.
Uzupełnieniem badania neurologicznego jest tomografia głowy (CT). Pozwala ona wykluczyć krwawienie do układu nerwowego, uwidoczni ewentualne ślady po przebytych udarach i pomoże wykluczyć inne przyczyny objawów neurologicznych, jak na przykład guzy mózgu.
Diagnostyka na pewno będzie obejmować EKG serca i ewentualnie badanie ECHO. Przyczyną TIA mogą być mikrozatory sercopochodne. W takim wypadku rozpuszcza się skrzepliny znajdujące się w jamach serca a następnie, jeśli to możliwe, podejmuje się próbę przywrócenia prawidłowego rytmu serca. Jeśli arytmii nie da się opanować, po rozważeniu ewentualnych przeciwwskazań, chory musi przyjmować leki rozrzedzające krew (np. acenokumarol).

     Innym badaniem wykonywanym w przypadku epizodów TIA jest Doppler tętnic domózgowych. Jest to badanie USG, pozwalające ocenić ewentualne zwężenie i zaburzenia przepływy krwi w tętnicach doprowadzających krew do ośrodkowego układu nerwowego. Jeśli zwężenie przekracza 50% rozważa się chirurgiczne udrożnienie tętnicy, większość ośrodków wykonuje jednak tego typu operacje dopiero, gdy zwężenie przekracza 69%.
USG tętnic szyjnych pozwala również na zdiagnozowanie ewentualnego zespołu podkradania.

     Epizod TIA jest okolicznością, w której warto przyjrzeć się też chorobom przewlekłym, na które leczy się pacjent. Należy wiec ocenić skuteczność leczenia nadciśnienia tętniczego, hiperlipidemii (zwiększone wartości cholesterolu), cukrzycy, choroby niedokrwiennej serca. W razie potrzeby należy zmodyfikować leczenie. Wszystkie te stany stanowią czynniki ryzyka wystąpienie udaru mózgu. Jest to też ostatnia chwila na rzucenie palenia i modyfikacje nawyków żywieniowych oraz zmianę trybu życia z siedzącego na bardziej aktywny. Oczywiście, jeśli stan ogólny zdrowia na to pozwala (stan ogólny zdrowia ZAWSZE pozwala na rzucenie palenia).

Gdy mleko się rozlało.
     Niestety, często mimo starań lekarzy dochodzi w końcu do pełnego udaru niedokrwiennego mózgu. Czasem jest to konsekwencja wieloletniego lekceważącego stosunku pacjenta do leczenia nadciśnienia czy hiperlipidemii. Nie znaczy to, że udary nie przytrafiają się pacjentom karnie przestrzegającym zaleceń lekarskich. Dywagacje na ten temat pozwolą wyciągnąć wnioski, co do postępowania z kolejnymi pacjentami, nie pomogą jednak już temu choremu, któremu udar się przytrafił.
     Co więc można zrobić? Obecnie podejmuje się próby leczenie trombolitycznego, to znaczy usiłuje się rozpuścić „korek” w tętnicach mózgowych. Jest to walka o komórki nerwowe ze strefy półcienia, neurocyty obumarłe są nie do odratowania. Jednak samo ograniczenie strefy udaru jest grą wartą świeczki. Omówienie metod trombolizy oraz warunki, pod jakimi wolno ją stosować, przekracza ramy tego opracowania.

     Nie wolno jednak nie wspomnieć o rehabilitacji chorych po udarach mózgu. Nasz układ nerwowy jest ciągle nie do końca zbadany i rozszyfrowany. Wiemy, że neurocyty nie mogą się zregenerować. Jednak rehabilitacja powoduje, że funkcja zniszczonych komórek jest po części przejmowana przez inne obszary mózgu. Nawet, jeśli będzie to efekt porównywalny do zastąpienia amputowanej nogi protezą, dla chorego jest to krok do odzyskania sprawności i samodzielności. Nie wolno się poddawać, trzeba ćwiczyć, ćwiczyć i ćwiczyć.

 

Opracowanie: Marcin Wełnicki

Komentarze

dodał: ~Gość | 2015-11-10 10:35:38

KIEDY W NOCY DOSTAŁAM EPIZODU TIA .ZERWAŁAM SIE W SRODKU NOCY I ZŁAPALAM DUSZACE SIE DZIECKO NA RECE .MIAŁAM ZABURZENIA WIDZENIA MOWY MROWIENIE W KONCZYNACH CHWILOWY BRAK TLENU OGROMNY BÓL GLOWY .KIEDY POGOTOWIE ZABRAŁO MNIE DO SZPITALA SZANOWNA PANI DOKTOR NIE ZROBILA MI NAWET EKG ANI ZADNEGO WYWIADU ZE MNA CO SIE STALO .PODALA MI MAGNEZ W KROPLÓWCE I ZASTRZYK Z LEKIEM USPOKAJAJACY MIMO ZE BYŁAM NADZWYCZAJ SPOKOJNA I MIALAM MAŁY PULS.A PUKANIE W KOLANA MLOTKIEM POPROSTU MNIE JUZ SMIESZY .NIE ZOSTALAM W SZPITALU NA OBSERWACJI ,ZERO KONSULTACJI.PRZYSZLA RZUCILA KARTE I NAWET NIE ZAINTERESOWALA SIE CZY JUZ MI PRZESZLO ,A JA WSTALAM I POSZLAM POPROSTU,NIEWIEM DO KONCA CO MI BYLO BO NIKT MNIE NIE POINFORMOWAŁ MINAŁTYDZIEN MAM BOLE GLOWY I NIE CZUJE ZE JEST O.K.

dodał: ~Gość Jagoda | 2014-06-05 12:04:57

TIA miałam 2 lata temu /podwyższony cholesterol 270/ od tej pory biorę rano vicebrol 5 mg. oraz wieczorem też 5 mg, tabl.na cholesterol i acard 75 mg. Od pół roku lekarz zalecił mi brać vicebrol 5 mg. tylko raz dziennie rano ale ja ze strachu dalej biorę rano i wieczorem. Nie wiem czy dobrze robię.

dodał: marzena | 2014-04-29 14:01:49

witam, w lutym miałam napad TIA tak ztwierdził neurolog i nie wie od czego zdrętwiała mi prawa ręka była nie władna do tego połowa twarzy i język .Miałam problemy z wymowa i pisaniem mimo ze jestem lewo ręczna nie umiałam poskładać wyrazów.Mam 30 lat do szpitala mam umówiony termin a ordynatorka przepisała mi leki zakrzepowe polokard 150 bez robienia mi zadnych wyników które zrobią mi jak sie wstawie do szpitala na umówiony termin.

dodał: ~Gość | 2013-11-05 17:57:21

to bardzo dobry artykul. opisuje dokladnie udar.przeszlam udar niedokrwienny miesiac temu i rzeczywiscie tak bylo. teraz jak o tym mysle dodam ze zmiany pogody,burze,miesiaczka oraz napiecie nerwowe moga wyrazniej wskazywac ze cos niedobrego sie dzieje.lekarza natomiast radze wybrac dobrego....pozdrawiam

dodał: Andrzej | 2012-09-02 03:07:42

Mam te objawy od sześciu lat występuje wyłącznie jesienią i wiosną od 5 do kilkunastu dni w roku, mam 41lat, chodzę po lekarzach od sześciu lat i nic nie są w stanie stwierdzić. Jak się źle czuje (jeden dwa dni) nie mogę wyjść z łóżka ( zaburzenia widzenia i świadomości, suchość w ustach, wypieki na twarzy), a jak się poczuje lepiej to żadne wyniki źle nie wychodzą poza lekko podwyższonym cholesterolem.Czy to to jest TIA - może naprowadzę lekarza.

dodał: ~Gość | 2012-06-26 13:17:25

kilka dni temu też miałem tia trafiłem od razu do szpitala , zrobiono wszystkie wyniki i okazało się , że przyczyną jest cholesterol 265 i to jest czerwona kartka inne wyniki w zupełnej normie

dodał: ~Gość | 2012-05-02 15:41:43

Mam epizody TIA (3-4 x w roku - zaburzenia równowagi, chwilowa utrata wzroku, dezorientacja, jednostronne zaburzenia widzenia), od czasu do czasu arytmię (migotanie miewałem kilka lat temu - 2 kardiowersje), a mimo to neurolog podaje mi tylko pirocetam (2x1,2g) i acard 75 mg.. Na INR=1,08 nie reaguje. Co robić? Próbuję sobie radzić sam - biorę bilobil forte - ale czy to jest sensowne?

dodał: ~Romek | 2012-03-11 17:48:22

Artykuł niezły. Należy zaznaczyć, że lekarze często podczas leczenia w trybie ambulatoryjnym idą na łatwiznę i w przypadku epizodów TIA ordynują nootropil w małych dawkach i jakiś lek poprawiający ukrwienie mózgu, nie bacząc na inne schorzenia u pacjenta. Np. w moim przypadku zastosowano nootropil 2,4 g/doba przy równoczesnym podawaniu leku Tranxene (wyciszenie przy trwającej 20 lat nerwicy neurastenicznej i związanymi z nią zaburzeniami somatycznymi układu sercowo-naczyniowego i pokarmowego). Efektem była zmiana lekarza. Wydaje mi się, że głównym czynnikiem ryzyka w przypadku TIA jest zbyt niskie INR i brak działania przeciwpłytkowego. Oczywiście, inne działania wymienione w artykule trzeba podjąć. Rzucić palenie, wyrównać ciśnienie, lipidemię, cukrzycę i pozbyć się niemiarowości rytmu serca. Trzeba jednak wymusić na neurologu i kardiologu zrobienie wszystkich badań diagnostycznych aby wyeliminować niektóre przyczyny napadów TIA.

dodał: ~Gość | 2012-03-11 17:43:54

PRÓBUJĘ ZNALEŹĆ ODPOWIEDŹ NA PYTANIE:CZY JEŚLI U 45LATKA NAGLE WYSTĘPUJĄCE OBJAWY ,TAKIE JAK ZABURZENIA MOWY,"KOŁKOWATOŚĆ "JĘZYKA,OSŁABIENIE POŁOWY CIAŁA,ZABURZENIA RÓWNOWAGI,BEZ AFAZJI PEŁNEJ, PODWYŻSZONA WARTOŚĆ RR ,WZMOŻONY STRES)SĄ WSKAZANIEM DO WYKONANIA TOMOGRAFII W TRYBIE PILNYM?( W WYWIADZIE NADCIŚNIENIE TĘTNICZE LECZONE,PALENIE TYTONIU)

dodał: ~Gość | 2011-06-27 10:05:26

Pięknie się mówi , ale efekty są zupełnie inne.