To i owo o przegrodzie nosa.02-03-2012

     Ludzki nos zbudowany jest z kości i chrząstek. Grzbiet nosa składa się z dwóch kości nosowych, natomiast czubek jest ukształtowany z dużej i małej chrząstki skrzydełek nosa. Jama nosa rozdzielona jest na prawy i lewy przewód nosowy przez przegrodę nosową, która również zbudowana jest z kości i chrząstek.
      Często słyszymy, że ktoś ma skrzywioną przegrodę nosa. Nic w tym dziwnego, bo tylko niewielka część ludzi ma idealnie prostą przegrodę nosa. U większości jest ona nieco skrzywiona i zwykle występują na niej tak zwane ostrogi. Skrzywienie przegrody może dotyczyć części chrzęstnej lub części kostnej przegrody. Zmiany mogą istnieć w postaci skrzywienia, ale także listwy lub kolca. W niektórych przypadkach istnieje wywichnięcie chrząstki czworokątnej przegrody nosa. Jeśli nie występują zaburzenia w procesie oddychania, taki stan uważany jest za prawidłowy. Pojawienie się znacznego stopnia upośledzenia drożności nosa, lub zwiększona zapadalność na zapalenia zatok lub zapalenia ucha środkowego stanowią o uznaniu skrzywionej przegrody za nieprawidłowość.
     Dolegliwości związane ze skrzywieniem przegrody nosa mogą objawiać się pod postacią bólów głowy (co może świadczyć o procesie zapalnym w obrębie zatok przynosowych), utrudnienia oddychania przez nos, czy w końcu upośledzenia lub zaniku węchu.
     Najczęstszą przyczyną skrzywienia przegrody nosowej jest uraz, zarówno przebyty niedawno, jak i w odległej przeszłości, np. w dzieciństwie, w tym nawet uraz okołoporodowy. Skrzywienie może objawiać się długo po wystąpieniu urazu, ponieważ zmiany często nasilają się wraz z upływem czasu, a u dzieci wygięcie przegrody może się zwiększyć w miarę wzrostu.
Bywa, że przyczyną jest wada rozwojowa, np. wskutek nierównomierności wzrostu giętkiej przegrody w stosunku do jej sztywnego obramowania - niemieszcząca się, rosnąca przegroda ulega zniekształceniu i przybiera na przekroju czołowym kształt litery C lub S. Pewne deformacje przegrody nosa mogą być dziedziczne i występują rodzinnie.
      Rozpoznanie skrzywionej przegrody nosowej stawiane jest na podstawie tzw. rynoskopii, czyli oglądaniu jamy nosowej przy użyciu specjalnego narzędzia. W trudniejszych przypadkach wykonuje się badanie oceniające przepływ powietrza w przewodach nosowych, tzw. rynomerię.
     Niestety skrzywieniu przegrody nie można zapobiegać. Jeżeli ta nieprawidłowość została przypadkowo stwierdzona w trakcie badania laryngologicznego, a nie daje żadnych dolegliwości, to wówczas nie wymaga leczenia. Natomiast, jak już wcześniej wspomniano, skrzywiona przegroda nosowa może być przyczyną częstych infekcji dróg oddechowych. Wówczas konieczne jest rozważenie korekcji skrzywienia, bo samo leczenie infekcji może przynieść tylko czasowe efekty. Zabieg operacyjny korygujący skrzywioną przegrodę nosa poprawia drożność nosa, dzięki czemu następuje nie tylko znaczna poprawa komfortu życia pacjenta, ale w prawidłowo wentylowanym nosie i zatokach jest mniejsze ryzyko nawrotu infekcji. W przypadku zniekształcenia nosa z powodu krzywej przegrody istotny jest również efekt kosmetyczny takiego zabiegu.
     Leczenie skrzywienia przegrody nosa jest operacyjne. Wskazaniami do operacji skrzywienia przegrody nosa są trudności w oddychaniu przez nos, nawracające choroby zatok przynosowych lub dróg łzowych, nawracające krwawienia z nosa, niedostateczna drożność nosa wpływająca na mowę i śpiew, nasilone zmiany alergiczne błony śluzowej, względy kosmetyczne w przypadkach widocznego zwichnięcia chrząstki przegrody.

     Operacja korekcyjna skrzywionej przegrody nosa polega na eliminacji skrzywienia i ustawieniu przegrody w linii pośrodkowej ciała. Można tego dokonać wykonując podśluzówkową resekcję (usunięcie) przegrody nosa lub plastykę przegrody nosa. Pierwszy zabieg polega na tym, że w znieczuleniu (miejscowym lub ogólnym) usuwa się skrzywioną chrząstkę i kość przegrody. Drugi typ zabiegu jest bardzo podobny do powyższego, jednak istotna różnica polega na minimalnej resekcji chrząstki i kości (np. usunięciu tylko wypukłości i ostróg) oraz na starannym ustawieniu szkieletu chrzęstno-kostnego przegrody w linii pośrodkowej ciała.
      Jak po każdym zabiegu operacyjnym, tak i po korekcji skrzywienia przegrody nosowej możliwe są pewne komplikacje, które dzieli się na ogólne oraz chirurgiczne. Komplikacje ogólne wiążą się z infekcjami, znieczuleniem, podawanymi lekami, unieruchomieniem, chorobami współistniejącymi itp. Powikłania chirurgiczne obejmują natomiast krwawienie z nosa, krwiak przegrody, perforację przegrody nosa, zewnętrzną deformację nosa, utratę węchu. Wszystkie one są bardzo rzadkie, a częstość ich występowania zależy od doświadczenia zespołu operacyjnego.
Po zabiegu operacyjnym najtrudniejsze są pierwsze godziny. Przez kilka godzin nie można jeść ani pić. Ze względu na założony w nosie opatrunek trzeba oddychać ustami, co powoduje nieprzyjemne wysuszenie śluzówek jamy ustnej. Opatrunek z nosa usuwany jest po 1-2 dniach, a zdjęcie szwów następuje zazwyczaj podczas wizyty kontrolnej około 7 dni po zabiegu. Po usunięciu opatrunku pacjent powinien unikać gwałtownego wydmuchiwania powietrza nosem czy jego czyszczenia. Ze względu na suchość w przewodach nosowych i zaleganie skrzepów krwi zaleca się stosowanie tłustych maści lub kropli. Zapobiegawczo stosuje się antybiotyki. Po operacji wskazana jest okresowa kontrola u laryngologa.    

 

 Opracowanie: UT