zapamiętaj mnie
Jesteś niezalogowany, załóż konto jeśli go nie posiadasz, lub przypomnij hasło

Informed - Internetowa Informacja Medyczna

Wyszukiwarka artykułów:

Strzeżonego Pan Bóg strzeże!19-09-2017

     Choroby nowotworowe są problemem społecznym. Niestety, mimo rosnącej wiedzy z dziedziny onkologii, nadal często stawiania się znak równości pomiędzy słowami „rak” i „śmierć”. To prawda, że rak, a szerzej nowotwory złośliwe, są drugą przyczyną śmierci w ogólnej populacji ludzi (prym nadal wiodą choroby układu krążenia, dziś często bagatelizowane przez ludzi).

 

Jednak nie wszystkie nowotwory są nieuleczalne. W wielu wypadkach kluczowym zagadnieniem jest moment wykrycia choroby.



     Na świecie kładzie się coraz większy nacisk na odpowiednio dobrane badania przesiewowe (skriningowe). Programy te mają zdefiniować grupy, w których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia danego nowotworu. Takich ludzi poddaje się następnie rutynowym badaniom kontrolnym, które zwiększają szansę na wykrycie choroby w jej wczesnym stadium. Wymaga to odpowiedniego wyedukowania społeczeństwa.

 

W walce z tak bezwzględnym przeciwnikiem, jakim może być choroba nowotworowa, pacjent nie tylko musi zaufać lekarzowi, powinien też aktywnie współpracować. Dobrze jest mieć świadomość, jakim badaniom i kiedy należy się poddać. Warto wiedzieć, jakie objawy powinny wzbudzić nasz niepokój. Powinniśmy też zdawać sobie sprawę z faktu, czy należymy do grupy ryzyka wystąpienia konkretnego nowotworu.

     U kobiet pierwszą przyczyną zgonów nowotworowych jest rak piersi (sutka), kolejne na czarnej liście to nowotwory płuca i żołądka, czwartym jest rak szyjki macicy.


W przypadku raka sutka świetnie spisuje się badanie mammograficzne. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca wykonywanie mammografi raz na 2 lata u kobiet w wieku 45-50 lat oraz co roku od pięćdziesiątego roku życia. Jeśli rak sutka występował w rodzinie, kontrolne badania okresowe należy rozpocząć wcześniej. Bardzo istotna jest również samokontrola przeprowadzana przez kobietę. Każda niepokojąca zmiana wyczuwalna w obrębie piersi powinna być skonsultowana z ginekologiem. Ginekolog ze swojej strony powinien badać piersi pacjentki i nauczyć pacjentkę, jak przeprowadzać samokontrolę.


     W przypadku raka szyjki macicy również istnieje badanie przesiewowe o udowodnionej przydatności. Cytologię metodą Papanicolau, obecnie coraz częściej systemem  bethesda, zaleca się wykonywać co 2-3 lata kobietom w wieku 25-64. Wiadomo dziś, że rak szyjki macicy jest związany z niektórymi typami wirusa HPV (human papilloma virus - ludzki wirus brodawczaka). Ryzyko zakażenie się wirusem wzrasta wraz z ilością partnerów seksualnych, stąd kobiety często zmieniające partnerów powinny wykonywać kontrolną cytologię częściej.

     U mężczyzn najczęstszym nowotworem złośliwym jest rak płuca. Na drugim miejscu plasują się nowotwory jelita grubego, dalej rak żołądka i na czwartym miejscu rak prostaty.


Rak prostaty pojawia się u coraz młodszych mężczyzn. Znów istotna jest kontrola. Po 50 (po 45 - jeśli rak występował w rodzinie) roku życia raz do roku mężczyzna powinien odbyć wizytę u lekarza urologa. Wiąże się to z wykonaniem badania per rectum (łac. przez odbyt) oraz oznaczaniem stężenia PSA w surowicy. W społeczeństwie istnieje błędna opinia, że rak prostaty jest zawsze związany z zaburzeniami w oddawaniu moczu (zaburzenia mikcji).

W rzeczywistości zmiany złośliwe rozwijają się zwykle w obwodowych częściach gruczołu krokowego, nie uciskają cewki moczowej i długo nie powodują wspomnianych objawów. Nie znaczy to, że zaburzenia mikcji można bagatelizować. Warto jednak zdawać sobie sprawę, że brak problemów z oddawaniem moczu nie zmniejsza celowości wykonywania badań kontrolnych.

     Groźnym nowotworem złośliwym dotyczącym zarówno kobiet jak i mężczyzn jest rak jelita grubego. Pacjenta powinny zaniepokoić utrata wagi, zaburzenia rytmu oddawania stolca (biegunki przeplatane zaparciami), krew w stolcu czy stolce ołówkowate (bardzo cienkie). Niestety te objawy pojawiają się zwykle już w zaawansowanych stadiach choroby, kiedy leczenie może być bardzo trudne lub nieskuteczne. W celu wykrycia raka we wczesnym stadium lub wykrycia zmian przednowotworowych (niektóre polipy jelita grubego) zaleca się wykonywanie u pacjentów po 50 roku życia badani kolonoskopowego raz na 5-10 lat. Dobrze też jest wykonywać przesiewowe testy na krew utajoną w kale.

Podobnie jak w przypadku wielu nowotworów, również w odniesieniu do raka jelita grubego podnosi się kwestię uwarunkowań genetycznych. Obecność choroby w rodzinie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia tego nowotworu. Skrajnym przypadkiem jest zespół rodzinnej polipowatości jelita grubego, gdzie blisko 100% polipów z czasem złośliwiej.

     Osobnym zagadnieniem, również dotyczącym obu płci, jest rak płuca. Trudno opracować skuteczne badania przesiewowe pod kątem tej choroby. Skuteczny skrining to taki, który nie tylko pozwala na wczesne wykrycie raka, ale również zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Rutynowe prześwietlenia klatki piersiowej, czy nawet tomografia komputerowa pozwalają wcześnie wykryć chorobę. Niestety nie spełniają nadal drugiego warunku i rokowanie w przypadku wykrytego raka płuc jest niepomyślne. Bardzo skuteczna w tym wypadku okazała się profilaktyka pierwotna, czyli eliminacja czynników ryzyka wystąpienia choroby. Zerwanie z nałogiem nikotynowym jest bardzo rozważnym krokiem, a uczynienie w ostatnich latach palenia papierosów niemodnym zaowocowało spadkiem zachorowalności na raka płuc.

      Rak żołądka jest trzecim co do częstości występowania nowotworem złośliwym zarówno kobiet jak i u mężczyzn. Późno wykryty jest bardzo niebezpieczny, rokowania są w takim przypadku niepomyślne. Czynnikami ryzyka jest miedzy innymi choroba wrzodowa wywołana zakażeniem Helicobacter Pylori. Potrafimy skutecznie eliminować tą bakterie z błony śluzowej naszego żołądka. Jesteśmy również w stanie, za pomocą badania gastroskopowego i oceny pobranych wycinków błony śluzowej żołądka, wykryć raka we wczesnym stadium.

Przykładem dla całego świata jest w tej kwestii Japonia. Z uwagi między innymi na dietę, w społeczeństwie japońskim rak żołądka zbierał zatrważające żniwo. Od czasów wprowadzenia obowiązkowej, corocznej gastroskopii ponad 90% raka jest diagnozowana w fazie przedinwazyjnej, a więc poddającej się skutecznemu leczeniu.

     Każda wojna, jeśli ma być zwycięska, wymaga rozważnej strategii. Poznaj dobrze wroga i poznaj dobrze siebie, a w stu bitwach nie zaznasz klęski pisał w VI wieku przed naszą erą w traktacie „Sztuka Wojny” chiński generał Sun Tzu. Kultura Dalekiego Wschodu jest znacznie starsza od naszej, europejskiej. Odnosi się to zarówno do sztuki wojennej, jak i do sztuki medycznej. Profilaktyka wtórna i pierwotna chorób nowotworowych jest kluczowym elementem strategii walki z nimi. Ci, którzy celują w rozwiązywaniu problemów, rozwiązują je tuż przed ich pojawieniem się. Ci, którzy celują w pokonywaniu swoich wrogów, zwyciężają zanim pojawi się zagrożenie - pisze Sun Tzu. Skorzystajmy z jego mądrości.



Opracowanie: Uriel
Korzystałem z informacji zawartych w podręczniku Choroby wewnętrzne, Andrzej Szczeklik (red.) KRAKÓW 2006, rozdz. X (Wybrane zagadnienia onkologii klinicznej)

Czytaj także:

Rak żołądka, dlaczego taki groźny.

Rak jelita grubego!

Choroby jelita grubego!

Diagnostyka genetyczna

Leczenie oszczędzające nowotworów gruczołu piersiowego !

Męskie utrapienie - prostata!?

Medycyna informacyjna wg dra Josefa Jonasza !

Zespół jelita drażliwego

Komentarze

dodał: gosc | 2016-03-09 12:31:25

trzeba isc prywatnie bo tak zawsze sie czeka taki kraj 0

dodał: ~Gość | 2013-05-11 20:22:40

Właśnie profilaktyka mam guzka w piersi sr. 20 mmdo pradni chiurrgi onkologicznej terminy są z pół roku chyba lepiej nie wiedzieć bo i tak musze dlugo czekać