Rak Płuca ! - materiały konferencyjne. 14-12-2011

 

 

 

Warszawa, 4 listopada 2011 r.

                                     

 

                         

                      Konferencja prasowa Polskiej Grupy Raka Płuca

 

 

 

 

 

Prelegenci

• Prof. dr hab. med. Tadeusz Orłowski

Prezes Polskiej Grupy Raka Płuca, Kierownik Kliniki Chirurgii Instytutu Gruźlicy
i Chorób Płuc w Warszawie

• Prof. dr hab. med. Witold Rzyman

Kierownik Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, Szpitala Akademii Medycznej w Gdańsku

• Dr n. med. Dariusz Kowalski

Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej, Centrum Onkologii,
Instytut im. Marii Skłodowskiej – Curie

 

Rak płuca – fakty

• Rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym w Polsce - stanowi główną przyczynę zgonów na nowotwór wśród kobiet i mężczyzn;

• Co roku na raka płuca zapada ok. 20 000 osób;

• Rak płuca częściej dotyka mężczyzn niż kobiety - w 2007 roku w Polsce odnotowano
  15 000 zachorowań na raka płuca wśród mężczyzn oraz 5 000 u kobiet;

• Rak płuc stanowi 33% ogółu zgonów z powodu nowotworów u mężczyzn
  oraz 12 % u kobiet;

• Rak płuca najczęściej występuje u osób po 40. roku życia, a szczyt zachorowalności obserwuje się u osób około 70. roku życia;

• Proces rozwoju raka płuca trwa wiele lat. Nowotwór rozpoznawany jest zwykle
  ok. 20-30 lat od momentu pojawienia się pierwszych zmian w organizmie chorego;

• W 2010 roku na raka płuca zmarło ponad 6 000 kobiet. Szacuje się,
  że do roku 2025 liczba ta zwiększy się o ok. 60% i osiągnie blisko 9 500 zgonów;

• Najczęstszą przyczyną raka płuca jest palenie tytoniu. Około 90% zachorowań
  u mężczyzn i 80% u kobiet wywołanych jest paleniem;

• Rak płuca bardzo długo nie daje żadnych objawów. W momencie rozpoznania
  u 80–90% chorych jest już za późno na radykalną terapię, a całkowite wyleczenie
  jest właściwie niemożliwe.

Czynniki ryzyka wystąpienia raka płuca

• Czynne palenie papierosów: 20-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuca;

• Palenie bierne: stwarza przynajmniej 3-krotnie większe zagrożenie wystąpienia raka płuca u dzieci, współmałżonków palacza oraz osób z najbliższego otoczenia;

• Czynniki zawodowe: związki powstające przy produkcji koksu, gazyfikacji węgla, związki ołowiu, berylu, chromu, niklu, azbest, benzydyna, eter, smoła pogazowa, węglowodory aromatyczne;

• Uwarunkowania dziedziczne związane z występowaniem nowotworu w rodzinie;

• Czynniki środowiskowe: zanieczyszczenie powietrza, wody oraz pokarmów: spalinami, dymami przemysłowymi, chemikaliami (związki azotu, chloru, benzydyna, eter, węglowodory aromatyczne, itp.), metale ciężkie ( związki ołowiu, berylu, chromu, niklu), azbest, itp.

Objawy raka płuca

• Przewlekły, trudny do wytłumaczenia kaszel (występuje u 80% chorych);

• Krwioplucie (występujące u około 20% - 50% chorych);

• Nawracające stany zapalne (występujące u 40% chorych);

• Duszność ( notowana u ok. 15%);

• Bolesność w obrębie klatki piersiowej (występuje u ok. 15% chorych).

 

Współczesny rak płuca – trudniejszy do wykrycia i skutecznego leczenia niż jeszcze kilkanaście lat temu

Technologia wykorzystywana w produkcji papierosów powoduje, że współczesny rak płuca rozwija się w mniej dostępnych i trudniejszych do zauważenia i leczenia miejscach tego organu. Jeszcze kilkanaście lat temu, gdy choroba ta rozwijała się w oskrzelach głównych, był on łatwiejszy do zdiagnozowania. Niestety, stosowane wcześniej metody wykrywania nowotworu tj. zdjęcia Rtg nie spełniają już swojej roli, a obecnie konieczne

jest wykorzystanie czulszej niskodawkowej tomografii komputerowej oraz dodatkowych badań opartych na biologicznych mechanizmach rozwoju nowotworu.

Diagnostyka molekularna w walce z różnymi rodzajami raka płuca

Rozpoznanie raka płuca rozpoczyna proces diagnostyczny ukierunkowany na zdefiniowanie typu danego nowotworu. Rak płuca występuje bowiem w różnych odmianach:

• niedrobnokomórkowy rak płuca – ok. 80% zachorowań
  (w tym płaskonabłonkowy - 31%, gruczolaki - 30%, wielokomórkowe - 11%
  i inne – 8%);

• drobnokomórkowy rak płuca – ok. 17% przypadków;

• inne (np. rakowiak, mięsak, nieokreślone) – ok. 3% przydatków.

Wykorzystanie diagnostyki moklekularnej pozwala też na zastosowanie celowanego, indywidualnie dobranego molekularnego leczenia.

Głównie ze względu na wysoką częstotliwość jego występowania przedmiotem największego zainteresowania badaczy i naukowców jest niedrobnokomórkowy rak płuca.
Duża różnorodność podtypów tego nowotworu (kilkanaście) powoduje, że diagnostyka molekularna jest w tym przypadku niezbędna.

Kierunki badań

W leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca badania prowadzone są najczęściej
w kierunku identyfikowania mutacji genu EGFR, czyli receptora dla naskórkowego czynnika wzrostu. Analiza mutacji jest niezbędna dla doboru chorych, u których terapia celowana
na ten właśnie gen może może okazać się korzystna. Jedynie nowotwory, które mają
tak zwaną mutację aktywującą EGFR wykazują wrażliwość na leczenie drobnocząsteczkowymi inhibitorami kinaz tyrozynowych, takimi jak gefitynib i erlotynib. Badania nad skutecznością molekularnego leczenia podejmują zarówno ośrodki w Polsce, jak i za granicą. Prace badawcze trwają m. in. w Wielkopolskim Centrum Pulmonologii
i Torakochirurgiiⁱ, na Uniwersytecie Medycznym w Gdańskuⁱⁱ oraz w Instytucie Onkologii
w Gliwicachⁱⁱⁱ.

Nowe metody molekularnego diagnozowania

Najczęściej stosowanym sposobem wykonywania oznaczenia obecności mutacji EGFR
jest standardowe sekwencjonowanie. Wielu badaczy zwraca jednak uwagę na negatywne aspekty tej metody, w tym ograniczoną czułość oraz konieczność wykonywania dodatkowych procedur w części próbek.

Inną metodą wykorzystywaną we wczesnej diagnostyce, ustalaniu rokowania pacjenta
a także monitorowaniu terapii jest wykrywania komórek raka płuca krążących w krwioobiegu. W celu uzyskania większej czułości detekcji komórek raka płuca we krwi obwodowej opracowano nową metodę in vivo, która umożliwia wychwyt chorych komórek. W badaniu nad tą metodą na 30 min wprowadzano do żyły chorego urządzenie wychwytujące. Komórki raka płuca identyfikowano na podstawie obrazu morfologicznego oraz oznaczania ekspresji różnych antygenów. Metoda ta wykazuje bardzo dobrą tolerancję pacjentów na urządzenia przy jednoczesnym braku objawów ubocznych.^iv

Leczenie raka płuca

W leczeniu raka płuca stosuje się:

- metody chirurgiczne,

- chemioterapię,

- radioterapię płuca,

- terapie ukierunkowane molekularnie,

- leczenie skojarzone,

- leczenie wspomagające.

W drobnokomórkowym raku płuca wykorzystuje się również profilaktyczne napromienianie mózgu, które jest uznawane za standard leczenia określonej grupy chorych w określonym stopniu zaawansowania klinicznego.