zapamiętaj mnie
Jesteś niezalogowany, załóż konto jeśli go nie posiadasz, lub przypomnij hasło

Informed - Internetowa Informacja Medyczna

Alternative content

Wyszukiwarka artykułów:

HELICOBAKTER PYLORI A CHOROBA WRZODOWA.06-05-2016

     Helicobacter pylori jest głównym czynnikiem sprawczym choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Jest to bardzo rozpowszechniona bakteria. Jej obecność można stwierdzić u około 70- 80% populacji na świecie. W Stanach Zjednoczonych, gdzie poziom higieny stoi na bardzo wysokim poziomie, obserwuje się ją u 45% ludzi.

     Epidemiologia:


- częstość występowania wrzodów dwunastnicy:150 zachorowań na 100tys. osób/rok
- częstość występowania wrzodów żołądka:50 zachorowań na 100tys. osób/rok
- wrzód dwunastnicy 3 razy częściej u mężczyzn
- wrzód żołądka jednakowo często u obu płci
 
     Etiologia:


-u chorych, u których wykazano H.Pylori choroba wrzodowa ma charakter przewlekły i nawracający
-kolonizację bakterią HP stwierdza się u 99% chorych z wrzodem dwunastnicy, u 75% chorych z wrzodem żołądka i u ok.50% zdrowych osób po 50 r.ż.

     Helicobacter pylori przenosi się drogą pokarmową, jest to jedna z chorób brudnych rąk. W zapobieganiu zakażeniom tą bakterią poważną rolę odgrywają, więc zwykłe zalecenia higieniczne. Większość z nas zaraziła się już w dzieciństwie, ale również u większości nie będzie ona wywoływać żadnych negatywnych skutków chorobowych.

     Zakażenie H. pylori jest niezwykle rozpowszechnione.

Ocenia się, że dotyczy ponad połowy ludzi na całym świecie. W krajach rozwijających się zakażenie stwierdza się niemal u wszystkich osób. W wysokorozwiniętych państwach Ameryki Północnej i Europy Zachodniej dotyczy ono 20 - 40% populacji. W Polsce częstość zakażenia jest wysoka, ocenia się ją na 60 - 80% całej populacji.


     Do zakażenia dochodzi najczęściej we wczesnym dzieciństwie. Bakterie mogą utrzymywać się wewnątrz żołądka i mnożyć się w nim przez wiele dziesiątków lat. U osób dorosłych zakażenie jest również możliwe, ale występuje zdecydowanie rzadziej. Ocenia się, że może ono dotyczyć nie więcej niż 1% populacji w ciągu jednego roku.

     Krótka charakterystyka czynnika chorobotwórczego:


H. pylori jest podłużną bakterią o długości zaledwie kilku mikronów. Zwykle jest zagięta lub ma kilka łagodnych zwojów i jest zakończona kilkoma pojedynczymi rzęskami.
Osiedla się tylko na błonie śluzowej typu żołądkowego. Wnika przez warstwę śluzu na powierzchnię błony śluzowej i przyczepia się do komórek nabłonka błony śluzowej. W tym miejscu bakterie namnażają się i mogą przetrwać nawet przez całe życie człowieka. Wydzielając enzym ureazę,rozkłada mocznik do amoniaku i dwutlenku węgla, w ten sposób neutralizując kwas solny. Pozwala to na przeżycie bakterii w obecności kwasu żołądkowego.

Do otaczającego środowiska wydziela ona poza ureazą szereg innych toksyn. Ich działanie uszkadza błonę śluzową uruchamiając miejscową reakcję zapalną z udziałem składników układu odpornościowego organizmu. Reakcja odpornościowa (immunologiczna) nie jest jednak w stanie wyeliminować bakterii z błony śluzowej i dlatego przebywają one w żołądku bardzo długo.


Zakażenie H. pylori zawsze powoduje zmiany zapalne w błonie śluzowej żołądka w jego dolnej części i opuszce dwunastnicy, czego konsekwencją jest powstanie owrzodzenia dwunastnicy. Często zmiany te obejmują również górną część żołądka u tych pacjentów może powstać owrzodzenie, a nawet w odsetku przypadków rak tego narządu. Obliczono, że u około 10% zakażonych dochodzi do powstania poważniejszych zmian, w tym owrzodzeń.

     Testy inwazyjne rozpoznawania zakażenia wykonywane są na wycinkach otrzymanych podczas gastroskopii. Gastroskopia jest badaniem pozwalającym lekarzowi przy pomocy mikrokamery na bezpośrednie oglądanie śluzówki żołądka, odźwiernika i dwunastnicy. Jednocześnie gastroskopia jest badaniem inwazyjnym, tzn. takim, w którym w pewnym stopniu można naruszyć ciągłość tkanek i np. pobrać niewielki wycinek tkanki do badania na obecność zmian chorobowych, czy bakterii chorobotwórczych.

     Test ureazowy (lub CLO test) 


Świeżo pobrany wycinek błony śluzowej umieszcza się na małej płytce nasączonej mocznikiem. Bakteria bardzo szybko rozkłada mocznik za pomocą enzymu – ureazy. Zaletą tego testu jest otrzymanie wyniku już po kilkudziesięciu minutach.

     Badanie histologiczne wycinków


Wycinki po odpowiednim zabarwieniu są oglądane pod mikroskopem przez specjalistę, histopatologa. Poza stwierdzeniem bakterii można w tym badaniu ocenić stopień i rodzaj stanu zapalnego błony śluzowej.

     Badania mikrobiologiczne (posiewy)


Fragmenty błony śluzowej pobrane podczas gastroskopii umieszcza się na specjalnych pożywkach. Wynik wzrostu bakterii na pożywce jest znany po kilku dniach. To badanie lekarze najczęściej zlecają, gdy chcą poznać wrażliwość szczepu H. pylori na poszczególne antybiotyki.

     TESTY NIEINWAZYJNE:

     Test oddechowy


Badany spożywa posiłek zawierający specjalnie przygotowany związek chemiczny - mocznik. Jeżeli w żołądku znajduje się H. pylori, to mocznik jest rozkładany w reakcji chemicznej stymulowanej przez ureazę – enzym produkowany przez bakterię. Produkty tej reakcji można wykryć w próbkach wydychanego powietrza, które pobiera się kilka razy po spożyciu testowego posiłku.Jest to test bardzo dobry, w dodatku nieobciążający badanego. Niestety, w Polsce ciągle mało dostępny.

     Badania krwi na obecność odpowiedzi układu odpornościowego na bakterię (badania serologiczne). Zakażenie H. pylori powoduje ogólnoustrojową reakcję układu odpornościowego. Powstają białka mające właściwości zwalczania infekcji – przeciwciała. Ich obecność można stwierdzić w pobranej próbce krwi żylnej lub włośniczkowej (pobranej z drobnych naczyń opuszki palca). Badania serologiczne mają poważną niedogodność. Mianowicie nie nadają się do oceny skuteczności leczenia infekcji H. pylori. Niezależnie od rezultatu leczenia przeciwciała są obecne we krwi jeszcze przez kilka lat. Dlatego dodatni rezultat testu serologicznego wykonanego po leczeniu H. pylori nie świadczy o nieskuteczności


     Charakterystyka choroby:


Typowym objawem wrzodu żołądka jest ból o charakterze tępym, niekiedy kurczowym, umiejscowiony w nadbrzuszu środkowym, rzadziej w lewym nadbrzuszu lub prawym podżebrzu, nasilający się po jedzeniu (w kilkanaście minut do pół godziny). Na czczo występuje raczej rzadko. Pacjenci z czynną niszą wrzodową żołądka zgłaszają też nudności, rzadziej wymioty po jedzeniu, sprawiające ulgę. Zdarzało się, że pacjenci prowokowali wymioty, celem zmniejszenia dolegliwości.

     Bóle w przypadkach wrzodu dwunastnicy mają nieco inny przebieg. Charakter bólu jest podobny, umiejscowienie natomiast częściej dotyczy prawego podżebrza. Bólom wrzodowym towarzyszyć mogą dolegliwości dyspeptyczne o różnym nasileniu. Cechą charakterystyczną bólów w przypadkach wrzodu dwunastnicy jest ich występowanie w kilka godzin po jedzeniu, bądź w nocy, nad ranem i na czczo. Chorzy ci mają naturalną potrzebę częstszego przyjmowania pokarmów, co przynosi im krótkotrwałą ulgę i bywa przyczyną nadwagi. Niekiedy może się pojawić niedokrwistość spowodowana okresowymi, utajonymi, niewielkimi krwawieniami. Dolegliwości bólowe i dyspeptyczne w przypadkach nieleczonych utrzymują się kilka tygodni, po czym mogą ustąpić bez specjalnego postępowania terapeutycznego. Nieleczone z reguły ulegają nasileniu, a nawet prowadzą do powikłań.

     Typowy przebieg choroby wrzodowej charakteryzował się okresowością - po okresie zaostrzeń występowały remisje - oraz sezonowością, kiedy to pogorszenie następowało jesienią i wiosną. Obecnie zjawisko to występuje coraz rzadziej, prawdopodobnie z powodu zmian w sposobie życia i odżywiania społeczeństwa. Zaostrzenia choroby następują raczej w okresie zwiększonego wysiłku i stresu w życiu zawodowym czy rodzinnym.

     Choroba wrzodowa dwunastnicy daje znać o sobie zazwyczaj dość wcześnie, między 20. a 30. r.ż. Znane są przypadki wrzodu trawiennego u młodzieży i dzieci. Wrzód żołądka, spotykany coraz rzadziej, powstaje zwykle w wieku nieco późniejszym (40-50 lat).


     Leczenie Dietetyczne 


Nie zaleca się szczególnego reżimu dietetycznego w przypadkach choroby wrzodowej. Pacjenci dopasowują sobie wg upodobań skład posiłków, proponuje się jedynie ograniczanie spożywania pokarmów ciężkostrawnych oraz zbyt obfitych. Zalecane jest spożywanie posiłków o mniejszej objętości, regularnie i w krótszych odstępach czasu. Wskazane jest zaprzestanie palenia tytoniu, ograniczenie spożywania czarnej kawy i stężonych napojów alkoholowych.

     Leczenie szpitalne nie jest praktykowane. Wskazana jest natomiast izolacja chorego od stresów dnia codziennego. W niektórych przypadkach można zastosować leczenie sanatoryjne.

     Leczenie farmakologiczne


W przypadkach wrzodu niepowikłanego stosujemy leczenie zmniejszające wydzielanie żołądkowe (antysekrecyjne). W przypadkach zakażenia Helicobacter pylori dołączamy leki antybakteryjne (eradykujące zakażenie). Niekiedy stosujemy terapie wspomagające (np. leki sedatywne, psychoterapia).

     Leczenie antysekrecyjne jest leczeniem podstawowym po stwierdzeniu zakażenia konieczność leczenia antybakteryjnego uznano w następujących przypadkach:


  • - wrzód dwunastnicy, 
    - wrzód żołądka, 
    - choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy w wywiadzie, 
    - przebyta operacja z powodu choroby wrzodowej, 
    - dyspepsja czynnościowa - (przy braku poprawy lub nawrocie po leczeniu standardowym), 
    - zapalenie żołądka (zmiany nasilone z aftami), 
    - resekcja żołądka z powodu wczesnego raka, 
    - rak żołądka w rodzinie (do II stopnia pokrewieństwa), 
    - zmiany przedrakowe (wieloogniskowe zapalenie zanikowe, metaplasia, dysplasia), 
    - polipy gruczolakowate i hiperplastyczne żołądka chłoniak żołądka typu MALT, 
    - choroba Menetriera.

     Jak w wielu innych schorzeniach, w przypadku choroby wrzodowej najważniejsza jest jednak profilaktyka, oparta na zdrowym rozsądku. Nie powinno się atakować swego przewodu pokarmowego niczym wroga środkami, o których każdy wie, że szkodzą (dymem papierosowym, alkoholem, ciężko strawnymi potrawami). Odżywiać trzeba się zdrowo i regularnie, a co najistotniejsze - nauczyć się umiejętnie radzić sobie ze stresem.

 

Opraacowanie: OKO

Komentarze