Pośród wielu dostępnych metod antykoncepcji jedną z najpopularniejszych są hormonalne tabletki antykoncepcyjne. Dostępne w aptekach preparaty zawierają składnik estrogenowy, który hamuje wydzielanie FSH a przez to powstawanie dojrzałego jajeczka, oraz związek o działaniu progestagennym (między innymi hamowanie wydzielania LH). Oczywiście pacjentka nie musi posiadać szczegółowej wiedzy na temat działania poszczególnych składników tabletek. Nieodpowiedzialne jednak jest zupełnie bezmyślne przyjmowanie leków. Dlatego zawsze warto odrobinę się dokształcić, czytając choćby ulotkę z opakowania, a wszelkie wątpliwości wyjaśniając z lekarzem.

 

 Tabletki hormonalne cieszą się popularnością miedzy innymi z uwagi na wygodę w stosowaniu, wysoką skuteczność i odwracalność - to znaczy, że po długotrwałym stosowaniu tej metody antykoncepcji, kobieta nie powinna mieć żadnych problemów zajściem w ciążę po odstawieniu tabletek. Nie ma wyraźnych wskazań, ile czasu kobieta może bez przerwy przyjmować doustne tabletki antykoncepcyjne. Rozsądek jednak nakazuje raz na jakiś czas odwiedzić ginekologa. Właśnie ten specjalista powinien przepisywać tabletki. Wizyta po receptę jest dobrym pretekstem, aby przejść okresowe badanie ginekologiczne czy też wykonać cytologię.

 

 Kolejnym ważnym zagadnieniem są możliwe działanie niepożądane tabletek hormonalnych. Lekarz ma oczywiście obowiązek poinformować o nich swoją pacjentkę. Przeciwnicy tej metody antykoncepcji często zwracają uwagę na związek miedzy zażywaniem tabletek a różnymi nowotworami. Kwestia nie jest do końca wyjaśniona, niektóre badania wykazują nieznacznie częstsze występowanie raka sutka u kobiet stosujących w przeszłości tabletki. Dlatego przypadki raka sutka w rodzinie, szczególnie estrogenozależnego, są względnym przeciwwskazaniem do stosowania hormonalnej antykoncepcji.

 

Znacznie mniej niebezpieczna, choć na co dzień dla kobiet bardzo istotna, jest kwestia możliwego spadku libido, wzrostu wagi i ewentualnych problemów dermatologicznych. Natomiast często za mało podkreślany jest wpływ hormonalnych tabletek na układ krzepnięcia i wątrobę.
 

Większość leków jest metabolizowana w wątrobie. Doustne leki antykoncepcyjne nie są w tej kwestii wyjątkiem. Czasami wiec warto sprawdzić czy tabletki nie obciążają zbytnio tego narządu. Wzrost ALAT (aminotransferaza, enzym wątrobowy wskazujący miedzy innymi na uszkodzenie wątroby) jest wskazaniem do przynajmniej czasowego odstawienia tabletek. Po kilku miesiącach należy powtórzyć badania i jeśli poziom ALAT wrócił do normy, można zmienić preparat i ponownie stosować tą metodę antykoncepcji. Reakcja wątroby może być różna w zależności od składu preparatu. Istotna jest też swego rodzaju skłonność genetyczna - mówiąc najprościej, wątroby niektórych kobiet „nie przepadają” za tabletkami antykoncepcyjnymi.

 Wpływ hormonalnych tabletek antykoncepcyjnych na parametry krzepnięcia krwi został zbadany dość szczegółowo i udowodniony w wielu badaniach. Ten rodzaj antykoncepcji wiąże się ze zwiększeniem ryzyka chorób zakrzepowo – zatorowych. Dlatego żylaki, zakrzepica żył, udary, zawały, u pacjentki lub w jej rodzinie stanowią przeciwwskazanie do antykoncepcji hormonalnej. Co jednak, jeśli młoda kobieta jest całkowicie zdrowa, ale wywiad rodzinny wskazuje na pewne ryzyko? W takiej sytuacji wystarczy raz na jakiś czas zbadać krew. Jeśli ilość płytek krwi w czasie stosowania tabletek znacznie wzrośnie, należy zmienić metodę antykoncepcji. Ponadto, jeśli kobieta zauważy, że w czasie stosowania tabletek puchną lub bolą ją nogi, nasiliły się migreny lub pojawiły się zaburzenia widzenia, powinna zgłosić się do lekarza. Przyczyną takich dolegliwości mogą być zaburzenia wywołane przez hormonalną antykoncepcję.

 Moim zdaniem nawet, jeśli nie pojawiają się żadne dolegliwości, każda kobieta stosująca przez długi czas tabletki antykoncepcyjne powinna mieć okresowo wykonywaną morfologię krwi i oznaczenie enzymów wątrobowych.

 Oczywiście ten krótki tekst nie porusza wszystkich zagadnień związanych z hormonalną antykoncepcją. Jest tylko wskazówką, na co warto zwrócić uwagę. Istotne wydaje się jeszcze zasygnalizowanie związku pomiędzy paleniem a antykoncepcją hormonalną. Otóż takie połączenie potęguje prozakrzepowe działanie tabletek. Badania wykazują, że klinicznie ma to znaczenie u kobiet po 35 roku życia… ale wszyscy wiemy, że im dłużej trwa nałóg, tym trudniej z nim zerwać.

 Doustne preparaty antykoncepcyjne, jak każde leki, mogą powodować pewne działania niepożądane. Wystarczy jednak ich świadomość, żeby zawczasu wyeliminować ewentualne zagrożenia. Tą metodę antykoncepcji można dodatkowo potraktować jako mobilizację do rzucenia palenia i do regularnych wizyt u ginekologa.

Opracowano: Uriel