zapamiętaj mnie
Jesteś niezalogowany, załóż konto jeśli go nie posiadasz, lub przypomnij hasło

Informed - Internetowa Informacja Medyczna

Alternative content

Wyszukiwarka artykułów:

Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu!09-12-2016

 

Lato to okres, kiedy chętniej spędzamy czas na łonie natury. Musimy jednak mieć świadomość, że na łąkach, w lasach, a nawet na osiedlowych trawnikach mogą kryć się pewne zagrożenia, takie jak kleszcze, które są roznosicielami groźnych chorób.


Kleszcze występują powszechnie nie tylko w lasach i na łąkach na terenie całego kraju, ale także można je spotkać w parkach, czy nawet na terenach zielonych przylegających do osiedli mieszkaniowych.

Kleszcze są pasożytami egzystującymi dzięki żywicielowi, jakim jest m.in. jest człowiek lub zwierzęta, których obecność wyczuwają bezbłędnie z niewielkich odległości i zwykle spadają na swoje ofiary z liści drzew, krzaków lub traw i wczepiają się w skórę. Zwykle jest to niezauważalne, ponieważ wydzielina kleszcza działa znieczulająco.

Dopiero po 2-3 dniach pojawia się swędzenie, a wypełniony krwią kleszcz powiększa się i staje się wyraźnie widoczny. W miejscu ukłucia może wystąpić oprócz swędzenia także obrzęk, zaczerwienienie i ból. Ukłucia kleszczy są o tyle groźne, że te drobne pasożyty mogą być zakażone bakteriami i wirusami, które po przeniesieniu na człowieka mogą potencjalnie wywołać choroby. Jednak nie wszystkie kleszcze są zakażone, ale na niektórych terenach ich odsetek sięga 15-20%.


Do najgroźniejszych drobnoustrojów przenoszonych przez kleszcze należy bakteria Borrelia burgdorferi - wywołująca boreliozę i wirusy (Flavovirusy) wywołujące odkleszczowe zapalenie mózgu. Obie choroby, jeśli nie są leczone, zagrażają niebezpiecznymi dla zdrowia powikłaniami.


Borelioza jest przewlekłą chorobą bakteryjną przebiegającą wieloetapowo. Charakterystycznym objawem I okresu choroby są zmiany skórne, które pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni do miesiąca (rzadziej po dłuższym czasie) w miejscu ukłucia przez zakażonego kleszcza i objawiają się tzw. rumieniem wędrującym (pojawia się czerwona plama, która następnie rozszerza się obwodowo, jednocześnie stopniowo blednąc od środka). U dzieci zmiany skórne pojawiają się zwykle na skórze głowy, twarzy i szyi, u dorosłych zaś na pośladkach, zgięciu pod kolanami lub pod pachami, czyli wszędzie tam, gdzie najczęściej przyczepiają się kleszcze.

 

Zmiany skórne.

Zmiana skórna jest niebolesna, a towarzyszyć jej może świąd, bóle mięśni, uczucie ogólnego rozbicia, stany podgorączkowe, czasami powiększenie węzłów chłonnych. W drugim okresie choroby występują objawy narządowe, które rozwijają się w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od ukąszenia, wskutek rozprzestrzeniania krętków drogą krwionośną. Zajęte zostają na ogół stawy, serce, oraz ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy. Pojawiają się wówczas napadowe bóle stawowo-mięśniowe, zaburzenia rytmu serca, porażenia nerwów rdzeniowych, czaszkowych (często nerwu twarzowego), objawy oponowo-mózgowe. W III okresie, od powyżej roku do kilkunastu lat od zakażenia, objawy choroby przybierają formę zmian przewlekłych. Mogą wówczas wystąpić przewlekłe zmiany skórne oraz destrukcyjne zmiany zapalne stawów, niedowłady, przewlekłe zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet demencja.

 

Kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą wirusową, której przebieg może być zarówno łagodny, od bezobjawowego, lub poronnego, przez grypopodobny, do bardzo ciężkiego, prowadzącego do kalectwa, a nawet zgonu. U niektórych osób choroba kończy się na jednym etapie. W innych przypadkach choroba przebiega dwufazowo. Początek jest nagły, z wysoką gorączką, dreszczami utrzymujący się ok. 7 dni. Następnie, po kilkudniowym okresie normalizacji pojawiają się bóle i zawroty głowy, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty, objawy oponowe, w tym sztywność karku.

 

Chociaż przebieg choroby jest ciężki, najczęściej kończy się ona pomyślnie. Czasami pojawiają się niedowłady i zaniki mięśni, które mogą cofać się bardzo powoli, rzadziej pozostają jako trwałe następstwa. Śmiertelność w tej chorobie może sięgać 2%.


Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia, należy wchodzić do lasu w ubraniu możliwie dobrze osłaniającym ciało (długie spodnie, koszule z długim rękawem, skarpety, pełne obuwie). Zawsze, wracając z wędrówek leśnych, łąk czy parków, powinniśmy dokładnie obejrzeć swoje ciało.

Stwierdziwszy obecność kleszcza, można spróbować "wykręcić" go w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara. Ważne jest, aby usunąć go w całości, a miejsce dokładnie odkazić. Jeżeli zaatakuje nas kleszcz, i po ukłuciu przez kleszcza (lub pobycie w lesie) zauważymy na skórze charakterystyczny, opisywany wyżej rumień, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Przed boreliozą nie ma ochrony w postaci szczepionki. Jednakże chorobę tę dość łatwo leczy się antybiotykami.

 

Szczepionka.

Natomiast przed kleszczowym zapaleniem mózgu można zabezpieczyć się szczepionką. Jednakże szczepienia należy rozpocząć już w zimie i powtórzyć je w odstępach kilkumiesięcznych, przyjmując w sumie 3 dawki. Jeśli szczepienia podstawowe zaczynamy latem, to zaleca się podanie dawki drugiej już po 14 dniach od dawki pierwszej. Nie jest to jednak ochrona raz na całe życie - niezbędne są dawki przypominające, co 3 lata. Szczepienia zaleca się osobom przebywającym na terenach endemicznych, zwłaszcza leśnikom, stacjonującemu w lasach wojsku, rolnikom, turystom, uczestnikom obozów i kolonii. Szczepienie to jest zalecane przez Ministerstwo Zdrowia. Osoby, które nie zdążyły się zaszczepić, a miały kontakt z kleszczem na obszarach endemicznych, mogą mieć podaną swoistą immunoglobulinę, która może złagodzić przebieg kleszczowego zapalenia mózgu.


W Polsce najbardziej narażone na atak kleszczy są osoby przebywające na Warmii i Mazurach, na Podlasiu, Mazowszu, Dolnym Śląsku, Opolszczyźnie i w Kieleckiem.

 

     Opracowanie: UT

Komentarze